POGODA

Reklama

Wydarzenia

ikamien.pl • Sobota [10.08.2019, 08:56:46] • Wysoka Kamieńska

Tego studia nikt nie kontroluje. Jest większe ryzyko zakażeń

Tego studia nikt nie kontroluje. Jest większe ryzyko zakażeń

Autor: nagaets (zdjęcie poglądowe)( fot. Fotolia.com )

Każde studio tatuażu musi być pod nadzorem sanepidu. Sanepid w Kamieniu Pomorskim nie ma w rejestrze żadnego zakładu w Wysokiej Kamieńskiej. Takie usługi mogą być świadczone w pomieszczeniach przeznaczonych wyłącznie do tego celu. Kto korzysta z nielegalnych usług, naprawdę dużo ryzykuje.

W sprawie nielegalnego domowego studia tatuażu w Wysokiej Kamieńskiej, o którym informował nasz Czytelnik, wypowiedział się państwowy powiatowy inspektor sanitarny w Kamieniu Pomorskim. Wygląda na to, że wątpliwości i obawy naszego Czytelnika są jak najbardziej uzasadnione.

W aktualnym stanie prawnym w odniesieniu do sektora usług kosmetycznych, tatuażu i odnowy biologicznej obowiązują przepisy ogólne ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi – pisze Anna Banasiak, specjalista ds. epidemiologii i państwowy powiatowy inspektor sanitarny w Kamieniu Pomorskim. – W myśl tej ustawy osoby inne niż udzielające świadczeń zdrowotnych, podejmujące czynności, w których trakcie dochodzi lub może dojść do naruszenia ciągłości tkanek ludzkich, są obowiązane do wdrożenia i stosowania procedur zapewniających ochronę przed zakażeniami oraz chorobami zakaźnymi. Wspomniane procedury powinny regulować sposób postępowania przy wykonywaniu czynności, w których trakcie dochodzi do naruszenia ciągłości tkanek ludzkich, zasady stosowania sprzętu poddawanego sterylizacji oraz sposoby przeprowadzania dezynfekcji skóry i błon śluzowych oraz dekontaminacji pomieszczeń i urządzeń.

Zabiegi tatuażu - czytamy dalej - winny odbywać się w pomieszczeniach przeznaczonych wyłącznie do tego celu, zlokalizowanych w odrębnym budynku lub lokalu albo stanowić wyodrębnioną część budynku lub lokalu. Każdy zabieg przebiegający z naruszeniem ciągłości tkanek, wymaga zastosowania sterylnych narzędzi. Wytwarzanie wyrobów sterylnych podlega specjalnym wymaganiom mającym na celu zminimalizowanie ryzyka zanieczyszczenia nie tylko czynnikami biologicznymi, ale także chemicznymi i fizycznymi. Jednocześnie należy pamiętać, że sterylizacja jest procesem, który nie jest wykonywany wyłącznie w obszarze medycznym. Zasady postępowania dotyczą zarówno pracowników niemedycznych, jak i pracowników zakładów fryzjerskich, kosmetycznych, odnowy biologicznej, osób wykonujących tatuaże, zabiegi pedicure, akupunkturę czy zabiegi upiększające - chyba, że korzystają one wyłącznie z wyrobów jednorazowego użytku (źródło: Ogólne wytyczne dla wszystkich podmiotów wykonujących procesy dekontaminacji, w tym sterylizacji wyrobów medycznych innych przedmiotów wielorazowego użytku wykorzystywanych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych oraz innych czynności, podczas których może dojść do przeniesienia choroby zakaźnej lub zakażenia).

W roku 2014 – pisze Anna Banasiak – Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-PZH oraz Główny Inspektorat Sanitarny rozpoczął cykl szkoleń w ramach Projektu 5 pt. „Edukacja pracowników wybranych zawodów zwiększonego ryzyka transmisji zakażeń krwiopochodnych i ogółu społeczeństwa w zakresie prewencji (HCV, HBV, HIV)”, w ramach ogólnopolskiego Projektu KIK/35 „Zapobieganie zakażeniom HCV”, współfinansowanego przez Szwajcarię w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej oraz Ministra Zdrowia, a koordynowanego przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-PZH. W ramach Projektu tylko w latach 2014 i 2015 na terenie 11 województw odbyło się 55 szkoleń dedykowanych pracownikom sektora usług pozamedycznych, wykonujących zabiegi z naruszeniem ciągłości tkanek (tj. salonów kosmetycznych, tatuażu, studiów fryzjerskich) oraz 22 szkolenia dla pracowników sektora ochrony zdrowia. Również PPIS w Kamieniu Pomorskim przeprowadził szkolenia dla właścicieli i pracowników salonów kosmetycznych, tatuażu i odnowy biologicznej oraz rozpowszechnił i nadal rozpowszechnia ulotki i plakaty dotyczące planów higieny dla salonu fryzjerskiego, salonu kosmetycznego, salonu tatuażu".

Realizacja szkoleń ma na celu min.: zwiększenie skuteczności zapobiegania rozprzestrzenianiu się zakażeń krwiopochodnych (HCV, HBV, HIV) w Polsce, poprzez pogłębienie wiedzy personelu w zakresie czynników ryzyka i dróg szerzenia tych zakażeń; doskonalenie umiejętności personelu w zakresie prewencji zakażeń krwiopochodnych w trakcie wykonywanych procedur; zwiększenie świadomości w zakresie problemu wirusowego zapalenia wątroby typu C i zakażeń wirusem HCV.

Powiatowy inspektor sanitarny w Kamieniu Pomorskim przypomina, że zakażamy się przez krew, czyli każdy zabieg, podczas którego mogło dojść do skaleczenia, jest potencjalnym źródłem zakażenia. Do zakażenia może dojść w trakcie zabiegów kosmetycznych,wykonywania tatuażu, zranień podczas strzyżenia. Wiedza o tym jak przenoszą się choroby oraz jak przygotować bezpieczne miejsce pracy w salonie fryzjerskim, gabinecie kosmetycznym oraz studio tatuażu pomaga dbać o bezpieczeństwo klientów i personelu.

I jeszcze o domowym studiu tatuażu w Wysokiej Kamieńskiej:

PPIS w Kamieniu Pomorskim informuje, iż nie posiada w ewidencji nadzorowanych obiektów zakładu świadczącego usługi tatuażu, zlokalizowanego w miejscowości Wysoka Kamieńska – pisze Anna Banasiak. – Obowiązkiem osoby planującej świadczenie usług tatuażu jest zgłoszenie się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego wraz z niezbędną dokumentacją (procedury zapewniające ochronę przed zakażeniami i chorobami zakaźnymi), celem potwierdzenia spełnienia wymagań higieniczno-sanitamych przewidzianych dla tej grupy obiektów.

źródło: www.ikamien.pl


komentarzy: 14, skomentuj, drukuj, udostępnij

Twoim Zdaniem

Dodaj Komentarz

Dodając komentarz akceptujesz
Regulamin oraz Politykę prywatności.

Zauważyłeś błąd lub komentarz niezgodny z regulaminem?
 
Oglądasz 1-14 z 14

Gość • Poniedziałek [19.08.2019, 20:56:45] • [IP: 83.8.164.***]

Co wy piszecie o sanepid ie zobaczcie jak Geslerowa chodzi przy grach z takimi kulami aż obrzydzenie bierze

Gość • Poniedziałek [12.08.2019, 07:25:44] • [IP: 188.47.63.***]

Marian tam nie pójdzie żeby nie wiem co.

Gość • Niedziela [11.08.2019, 14:15:23] • [IP: 31.0.64.***]

To jeszcze wyślijcie sanepid do puchy i do dżungli amazonskiej bo tam sobie ludzie też robią dziary xd

Gość • Niedziela [11.08.2019, 13:03:18] • [IP: 46.77.91.***]

Do Sobota [10.08.2019, 11:33:45] • [IP: 83.8.166.* No wlasnie jest cos takiego jak dzialalnoc nierejestrowana, poczytaj sobie. Chociaz..., jesli nie musi byc wpisu do ceidg, to nie znczy, ze nie trzeba przestrzegac innych uwrunkowac (sanepid np.)

Gość • Niedziela [11.08.2019, 07:14:15] • [IP: 37.47.140.**]

Każde studio tatuażu musi być pod nadzorem sanepidu. Hahahaha; Podobnie zreszta wyglada z siecia gastronomiczna, ktora jest pod nadzorem sanepidu. Kiedy sanepid byl ostatnio w Miedzywodziu?

Gość • Sobota [10.08.2019, 21:32:53] • [IP: 37.249.191.***]

Obecny Rząd " naprodukował" takich zajadlaków i podpierdalaczy. Sami nie są w porządku, ale wszystko widzą u innych!!

Gość • Sobota [10.08.2019, 15:14:15] • [IP: 188.47.75.**]

Najpierw to k...wa ukraińcom książeczki szczepień posprawdzajcie.

Gość • Sobota [10.08.2019, 11:44:21] • [IP: 188.125.56.**]

Uslugi kosmetyczne, fryzjerskie MUSZA posiadac kase fiskalna, tatoo tez

Gość • Sobota [10.08.2019, 11:33:45] • [IP: 83.8.166.***]

Oczywiście nawet w szpitalu można się zarazić. Ale nie o to chodzi. Jest takie coś jak Policja Skarbowa. Za prowadzenie nielegalnej działalności gospodarczej lub innej usługi bez rejestracji powinno się karać. Jak mówi przysłowie" Niech wszy chodzą po ścianie a porządek musi być"

Gość • Sobota [10.08.2019, 11:08:56] • [IP: 195.191.162.**]

no to co że nikt nie kontroluje robi sobie jeden z drugim tatuaż na własne ryzyko. Sam ponosi kare jak się chce upiększyć za darmo, zamiast w renomowanym zakładzie.

Gość • Sobota [10.08.2019, 10:41:12] • [IP: 178.238.243.***]

Na własne ryzyko zachorowania ; za własne pieniądze ale koszty leczenia takiego lekkomyślego delikwenta ponosimy wszyscy.

Gość • Sobota [10.08.2019, 09:49:06] • [IP: 31.0.83.***]

A w szpitalu nie ryzykuje?? Co chwilę kogoś zarażą jakąś sepsą

Gość • Sobota [10.08.2019, 09:11:09] • [IP: 37.47.144.**]

Co wioska jest osobą która robi tatuaże w domu, i połowa osób chodzi żeby trochę zaoszczędzić. Robią to na własną odpowiedzialność. Więc komuś żal dupe ściska :/ może niech każdy teraz na swojego sąsiada pisze co złego w domu robi

Gość • Sobota [10.08.2019, 09:03:20] • [IP: 37.248.215.***]

Dajcie spokój, Balcerowicz wprowadził wolny rynek, ludzie chcą tam chodzić, podejmują ryzyko, ich sprawa, biznes jest biznes, ważne żeby podatki płacił

Oglądasz 1-14 z 14
■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@ikamien.pl lub wyślij mms na numer 602 657 344 ■ Zrobiłeś zdjęcie lub film? Wyślij do nas! kontakt@ikamien.pl ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@ikamien.pl ■ Zrobiłeś zdjęcie lub film? Wyślij do nas! kontakt@ikamien.pl ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@ikamien.pl ■ Zrobiłeś zdjęcie lub film? Wyślij do nas! kontakt@ikamien.pl ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@ikamien.pl ■ Zrobiłeś zdjęcie lub film? Wyślij do nas! kontakt@ikamien.pl
■ Pierwszy etap Bałtyckiej Odysei, który wystartował w sobotę – 18 stycznia o godzinie 9.00 w Świnoujściu przy latarni morskiej, jest za nami. Każdy woluntariusz dostał worki i rękawice. Na starcie akcji pojawiła się też grupa wolontariuszy, którzy jako pierwsi zadeklarowali udział we wszystkich etapach akcji! W ten weekend Woliński Park Narodowy jest gospodarzem wyjątkowej akcji. Znany ekolog i podróżnik Dominik Dobrowolski wspólnie z wolontariuszami z całej Polski wyruszył w niezwykły marsz ■ KAMIEŃ POMORSKI: W związku z nieuwzględnieniem przez Burmistrza Kamienia Pomorskiego stanowiska Klubu Radnych Nasza Gmina dotyczącego prywatyzacji spółki PGK Eksploatacja Sp. z o.o. z siedzibą w Mokrawicy 14, Klub Radnych Nasza Gmina podjął uchwałę o rozwiązaniu Klubu z dniem 13.01.2020 r. Radni: Jadwiga Cuber, Jacek Golusda, Bogdan Klamborowski, Anna Kowalska, Barbara Majcher, Bożena Mundziakiewicz, Michał Sadowski, Jacek Socha, Mateusz Stodulski ■ Sztab WOŚP Świerzno dziękuje wszystkim, którzy pomogli w organizacji. Kochani za nami Pierwszy Świerznowski Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Dziękujemy Wolontariuszom,Zespołom , Strażakom OSP Świerzno i OSP Gostyń, wszystkim osobom, które przyczyniły się do organizacji i przebiegu Letniej Zadymki w środku zimy. Sztab nr #5775 zebrał 19 783,89 zł + 161,97 € DZIĘKUJEMY!!! ■ Wiedzieli wszyscy poza Burmistrzem? Ciekawe odpowiedzi Kuryłły na pytania radnych. Burmistrz twierdzi, że nie wiedział o powołaniu Spółki PGK Eksploatacja. Zapowiada podjęcie działań w sprawie. Tymczasem od powołania Spółki minął prawie rok, od sprzedaży udziałów ponad pół roku. O sprawie co najmniej od czerwca 2019 wiedziała Rada Nadzorcza gminnego PGK. Dlaczego nikt nie poinformował Kuryłły? Na sesji w dniu 20 grudnia 2019 roku radni pytali burmistrza o Spółkę PGK Eksploatacja. Pytania zadawała zarówno radna opozycyjna Monika Kosińska jak i członek rządzącej koalicji Jacek Golusda ■ Tragiczny wypadek w Laskach koło Wolina. W Laskach niedaleko Wolina, 7 stycznia po godzinie 10.00 doszło do tragicznego wypadku. Samochodem, w stronę Kamienia Pomorskiego, podróżowały dwie starsze osoby. Małżeństwo w wieku 69 lat. Około 400 metrów za Laskami na łagodnym łuku drogi, Nisan Micra uderzył w przydrożne grube drzewo. Reanimacja trwała około godziny, ale niestety obrażenia były na tyle duże że nie udało się uratować życia podróżujących samochodem ■ W niedzielę rano w miejscowości Żółcino doszło do wybuchu gazu w jednym z domów mieszkalnych. Na miejsce przyjechały jednostki straży pożarnej, policjanci i ratownicy medyczni. Budynek zabezpieczono, ale prawdopodobnie nie nadaje się do użytku. Przed godziną 8.00 strażacy interweniowali w Żółcinie, gdzie miał miejsce wybuch gazu w mieszkalnym budynku. Przyjechały jednostki straży pożarnej: PSP z Kamienia Pomorskiego, OSP Jarszewo, OSP Trzebieszewo. Na miejscu jest także policja oraz ratownicy medyczni. Dwie osoby są poszkodowane, zajmują się nimi ratownicy medyczni. Dom prawdopodobnie nie będzie nadawał się do użytku, ma popękane ściany ■ Pierwsze urodzone dziecko w Polsce w roku 2020 to międzyzdrojanin który na świat przyszedł... w Świnoujściu ■ Niechaj spełnią się życzenia, kiedy roczek cyfry zmienia! Nawet się nie obejrzeliśmy, a już czas otworzyć nowe kalendarze! Wszystkim Wam życzymy abyście odkryli w nich jak najwięcej dat, które warto będzie zapamiętać! I, aby lista spełnionych marzeń była w nadchodzących miesiącach znacznie dłuższa od tej, którą zamknęliśmy w nieaktualnych już terminarzach.Niechaj czterdziestolatkowie poczują energię jakby mieli 2 razy po 20 bo tak przecież wita nas Nowy 2020 rok. Niechaj nadchodzące dni rozwiążą Wam wszystko co wydawało się dotąd nie do rozwiązania i spełnią życzenia, które traktowaliśmy dotychczas jak „szóstkę w Lotto - nie do trafienia. I tylko szczęście, niech nic innego Wam się nie trafia! Niechaj przyjaciele Was nie zawodzą, fortuna sprzyja, zdrowie nie opuszcza! Szczęśliwego Nowego Roku życzy Wam redakcja iswinoujscie.pl - portalu na, który możecie liczyć w kolejnym roku! źródło: www.ikamien.pl ■ Podczas świąt ratownicy medyczni interweniowali 29 razy - W Wigilię i święta w Kamieniu Pomorskim stacjonowały dwa zespoły ratownictwa medycznego. W okresie świątecznym interweniowały 29 razy. Najczęściej ratowników medycznych wzywano do pacjentów z dolegliwościami żołądkowymi, do osób, które nadużyły alkoholu i do osób z drobnymi urazami. Wśród pacjentów z najpoważniejszymi dolegliwościami był dorosły mężczyzna z problemami kardiologicznymi i jedno dziecko, które z silnym bólem brzucha zostało przewiezione do szpitala w Szczecinie - informuje Paulina Targaszewska rzecznik prasowy WSPR w Szczecinie ■ W rejonie Barnisławic zaginęła suka. Właściciele zaginionej suki proszą o pomoc w jej odnalezieniu. - Suczka rasy gończy słowacki zaginęła ok. godz 12.00 21 grudnia w okolicach wsi Barnisławice, Imno (ok. 2km od Golczewa). Prosimy o kontakt z numerem 888 360 400 ■ Zaginiony! Dariusz Trychta, 57 lat, zam. gmina Dziwnów. Ww. w dniu 5 grudnia 2019 r. (czwartek), około godziny 6:30 wyszedł z domu w miejscowości Międzywodzie i udał się na przystanek autobusowy z zamiarem wyjazdu do Szczecina. Od tamtej pory nie ma z nim kontaktu.Jeśli posiadają Państwo informację na temat zaginionego, prosimy o kontakt z Komendą Powiatową Policji w Kamieniu Pomorskim ■ Rząd chce zabrać miliony uzdrowiskom. Protest samorządowców. Do tej pory środki z opłaty uzdrowiskowej trafiały do budżetów gmin, które mają status uzdrowiska. Na Pomorzu Zachodnim: Kołobrzeg, Świnoujście, Kamień Pomorski, Połczyn-Zdrój i Dąbki. Gminy przeznaczają te środki na inwestycje, które są konieczne do utrzymania statusu uzdrowiska, inwestują w infrastrukturę turystyczną - promenady czy parki zdrojowe.- Uważam tą decyzję za przejęzyczenie i proszę rządzących aby się powstrzymali od tego typu działań – apelował Stanisław Kuryłło, burmistrz Kamienia Pomorskiego ■ Jedni z najbardziej znanych w Polsce i na świecie świnoujścian Elżbieta i Krzysztof Nakliccy ofiarami wypadku. Pani Elżbieta nie żyje, jej mąż walczy o życie w szpitalu ■ Olgierd Geblewicz – „Rząd PiS zabierze pieniądze uzdrowiskom” ■ Czy podobne sceny jak te ze Szkoły Podstawowej nr 2 w Kamieniu Pomorskim mogą się rozgrywać w innych szkołach? Do eskalacji konfliktów dochodzi poprzez zaniedbanie – słyszymy głosy z innych gmin powiatu. Zobaczcie, jak z agresją uczniów walczą w gminach Dziwnów i Wolin ■ Zakończyła się akcja podniesienia i wywozu brytyjskiej lotniczej miny morskiej. Waży 900 kg, a samego materiału wybuchowego ma ponad 400 g. Okręt z tym niebezpiecznym obiektem jest już poza główkami świnoujskiego portu w drodze na poligon morski, gdzie mina zostanie zneutralizowana ■ Awaria jest możliwa w każdej oczyszczalni. Czasem przez mieszkańców. Z kanalizacji wyciągaliśmy już chyba wszystko - przyznaje Sebastian Mamzer, prezes Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w Dziwnowie. Pracownicy Zakładu znajdowali w niej między innymi pojemniki, ubrania, 100 m kwadratowych siatki rybackiej, folie, podpaski czy prezerwatywy. Czy podobna awaria oczyszczalni ścieków jak ta w Warszawie mogłaby się zdarzyć w Waszym Zakładzie? Sebastian Mamzer, prezes Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w Dziwnowie: Tak. Taka awaria może wystąpić praktycznie w każdej oczyszczalni ścieków w Polsce ■ Pod koniec października rozpoczęły się prace pogłębiarskie na torze podejściowym do portu w Dziwnowie. - Wykonawca, Przedsiębiorstwo Robót Czerpalnych i Podwodnych Sp. z o.o. z Gdańska, wybierze z dna toru i odłoży na klapowisko morskie ponad 19 tys. metrów sześciennych urobku – informuje Ewa Wieczorek, rzecznik prasowy Urzędu Morskiego w Szczecinie. Koszt robót to ok. 813 tys. złotych. Mają się zakończyć w połowie listopada ■ Międzyzdroje: Na 102. koło oczyszczalni ścieków w Międzyzdrojach doszło do kolizji dwóch samochodów osobowych. Kierowca audi zatrzymał się prze pasami do Netto, ale jadąca na nim kobieta z volkswagena nie zdążyła i najechała na na tył samochodu. ■ W Wapnicy 4 listopada około godziny 17:00 strażacy na ulicy Okrągłej brali udział w akcji gaszenia domu jednorodzinnego, w którym paliło się poddasze. Mieszkańcy i sąsiedzi próbowali ugasić budynek. Kiedy stwierdzili, że to jest niemożliwe , zaczęli ratować dobytek. Z domu ewakuowano wszystkich mieszkańców i psy ■ Przewodniczący Rady Miejskiej Jan Węglorz, uprzejmie informuje, że zmianie uległ termin najbliższej sesji Rady Miejskiej w Międzyzdrojach. Zaplanowana na dzień 7 listopada sesja została przełożona na 15 listopada 2019 roku ( piątek) o godz.12.00 w sali konferencyjnej Urzędu Miejskiego w Międzyzdrojach. Za zmiany przepraszamy ■ Woliński Park narodowy serdecznie zaprasza młodzież szkolna, dzieci, grupy zorganizowane, turystów indywidualnych oraz wszystkich chętnych na zajęcia przyrodnicze z edukacji leśnej na plenerowej ścieżce edukacyjnej Leśne Wzgórze WPN. Ścieżka została zrealizowana wspólnie z Partnerem projektu - Operatorem Gazociągów Przesyłowych GAZ-SYSTEM S.A. Zajęcia prowadzimy w poniedziałki od 10.00 do 14.00. na terenie Muzeum Przyrodniczego WPN, przy ul. Niepodległości 3 w Międzyzdrojach ■ Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Kamieniu Pomorskim ogłasza zapisy do XXI edycji rozgrywek Kamieńskiej Amatorskiej Ligi Futsalu (KALF). Tegoroczna rywalizacja rozpoczną się w niedzielę, 17 listopada 2019 roku ■ W dniach 15 – 16 października 2019 r. w Międzyzdrojach odbyła się już druga konferencja, w ramach projektu pod nazwą „Korelacja identyfikacji i zwalczania transgranicznych powiązań terrorystycznych i przestępczych w obszarze badań genetycznych i informatycznych” ■ Nadleśnictwo Rokita przy współpracy z Gminą Golczewo zorganizowało akcję pn. „Jedno dziecko - jedno drzewo”. W Golczewie w dniu 10 października rodzice dzieci urodzonych w tym roku w okresie od stycznia do sierpnia mogli posadzić drzewa ■ Policjanci CBŚP i szczecińscy prokuratorzy proszą o kontakt osoby pokrzywdzone przez członków rozbitej zorganizowanej grupy przestępczej. Grupa działała w latach 2014-2018 w Kamieniu Pomorskim i jego okolicy. Jej członkowie zajmowali się głównie przestępczością narkotykową, ale rozliczenia finansowe prowadzili w sposób bardzo brutalny. Na swoim koncie mogą mieć porwania, pobicia, wymuszenia rozbójnicze, uszkodzenia mienia i wiele innych ■